DPP a małe firmy: 3 największe bariery MŚP z badań CIRPASS
Jak sektor MŚP poradzi sobie z wdrożeniem DPP? Analizujemy 3 kluczowe bariery zidentyfikowane w badaniach CIRPASS i praktyczne sposoby ich pokonania.
Gdy mowa o Cyfrowym Paszporcie Produktu (DPP), nagłówki skupiają się na dużych korporacjach z dedykowanymi zespołami inżynierów. Tymczasem unijne Rozporządzenie ESPR (Regulation 2024/1781) dotyczy wszystkich podmiotów wprowadzających objęte produkty na rynek UE — w tym dziesiątek tysięcy MŚP.
Szwalnia butikowych ubrań, producent mebli zatrudniający 15 osób, niewielki importer oświetlenia — dla takich firm DPP rodzi konkretne pytania o koszty, możliwości techniczne i obciążenie administracyjne.
Finansowany przez UE projekt CIRPASS (2022–2024) opublikował dedykowany raport — „A study on DPP costs and benefits for SMEs” (pobierz PDF) — identyfikujący konkretne bariery i rolę dostawców usług „DPP-as-a-Service”. Następca projektu, CIRPASS-2 (2024–2027, cirpass2.eu), pilotuje DPP w czterech łańcuchach wartości (tekstylia, elektronika, opony, materiały budowlane) i prowadzi kolejne konsultacje z MŚP. Najnowsza (druga) ankieta na temat rekomendacji dla MŚP ruszyła w kwietniu 2026.
Poniżej analizujemy 3 główne bariery zidentyfikowane w tych badaniach i sposoby, w jakie MŚP mogą im sprostać w praktyce.
1. Luka kompetencji IT: „Nie mamy działu informatycznego”
Najczęściej wskazywana bariera w badaniach CIRPASS to brak kompetencji IT i kapitału na nowe systemy. Mali producenci zakładają, że wdrożenie DPP oznacza zatrudnienie programistów, dzierżawę serwerów w chmurze i budowę własnego kodu integracyjnego.
Co faktycznie wymaga rozporządzenie
ESPR nie wymaga od każdego producenta budowy własnej infrastruktury DPP. Artykuł 10 Rozporządzenia definiuje wymogi informacyjne dla poszczególnych kategorii produktowych, ale realizacja techniczna ma opierać się na ekosystemie dostawców usług DPP — zewnętrznych platformach SaaS, które zarządzają tworzeniem paszportów, hostingiem danych i generowaniem kodów QR.
Z perspektywy właściciela MŚP proces przypomina wdrożenie oprogramowania do e-faktur:
- Bez własnego kodu — producent wypełnia predefiniowane pola danych w formularzu przeglądarkowym.
- Stały koszt miesięczny — subskrypcja zamiast jednorazowego wydatku inwestycyjnego.
- Ustandaryzowany wynik — dostawca usługi generuje wymagany nośnik danych (kod QR), hostuje dane paszportu i realizuje zgodność techniczną ze standardami zharmonizowanymi (opracowywanymi przez CEN/CENELEC JTC 24).
Raport CIRPASS wprost wskazuje model „DPP-as-a-Service” jako prawdopodobną ścieżkę adopcji dla MŚP, zaznaczając, że koszt subskrypcyjnej usługi DPP stanowi ułamek tego, co kosztowałoby wytworzenie analogicznych funkcjonalności we własnym zakresie.
2. Luka danych w łańcuchu dostaw: Skąd wziąć dane środowiskowe od dostawców?
Europejski zakład meblarski zaopatrujący się w okucia, płyty czy silniczki przez zewnętrznych hurtowników stoi przed praktycznym wyzwaniem: jak pozyskać dane środowiskowe (ślad węglowy, skład materiałowy, udział recyklingu) od dostawców wyższego szczebla — szczególnie spoza UE — którzy mogą nie mieć obowiązku ani motywacji do ich udostępniania?
Co przewiduje rozporządzenie
ESPR uznaje tę asymetrię. Artykuł 4(3)(j) nakazuje Komisji uwzględniać „potrzebę unikania nieproporcjonalnego obciążenia administracyjnego producentów, w szczególności MŚP” przy ustanawianiu wymogów ekoprojektowania.
Artykuł 4(8) stanowi podstawę prawną do stosowania danych wtórnych (secondary data) — uśrednionych zbiorów referencyjnych z uznanych baz danych — gdy dane pierwotne nie są dostępne lub niemożliwe do pozyskania na rozsądnych zasadach. Szczegóły dopuszczalnych źródeł danych wtórnych zostaną określone w sektorowych aktach delegowanych, które dla większości kategorii produktów są wciąż w przygotowaniu.
W praktyce oznacza to:
- MŚP nie będą musiały przeprowadzać analiz cyklu życia dla każdego komponentu od pierwszego dnia.
- Bazy referencyjne (np. te utrzymywane przez JRC na potrzeby metodologii Product Environmental Footprint) mają dostarczać dopuszczalne wartości zastępcze.
- Akty delegowane dla poszczególnych kategorii produktów wyznaczą dokładną granicę między obowiązkowymi danymi pierwotnymi a dopuszczalnymi danymi wtórnymi.
To istotnie zmniejsza presję na małe firmy, by wyciągać certyfikaty środowiskowe od odległych azjatyckich dostawców, którzy mogą nie odpowiadać na zapytania.
3. Ochrona tajemnicy handlowej: Czy konkurencja zobaczy mój łańcuch dostaw?
Powtarzająca się obawa w konsultacjach to ryzyko, że DPP ujawni wrażliwe informacje handlowe — nazwy poddostawców, specjalistyczne składy materiałowe, procesy montażowe — udostępniając je publicznie przez kod QR na produkcie.
Co przewiduje rozporządzenie
ESPR wprost adresuje tę kwestię w artykule 10(1)(h)–(i). Rozporządzenie ustanawia zróżnicowany model dostępu z co najmniej czterema grupami podmiotów:
- Konsumenci i użytkownicy końcowi — widzą tylko informacje dla nich istotne (parametry środowiskowe, naprawialność, instrukcje utylizacji).
- Podmioty gospodarcze w łańcuchu wartości — widzą dane łańcucha dostaw istotne dla ich roli.
- Właściwe organy i organy nadzoru rynku — widzą pełny zestaw danych dotyczących zgodności.
- Naprawiacze, remanufakturerzy, recyklerzy — widzą dane dotyczące wydłużania cyklu życia produktu.
Akty delegowane dla poszczególnych kategorii produktów określą dokładnie, które punkty danych są widoczne dla której grupy. Wrażliwe dane handlowe — tożsamość dostawców, opatentowane receptury, struktury kosztów — podlegają ograniczeniom dostępu zdefiniowanym w art. 10(1)(i), chroniącym tajemnice handlowe i własność intelektualną.
DPP nie jest transparentną, ogólnodostępną bazą danych. Techniczna architektura kontroli dostępu (federacyjne uwierzytelnianie i autoryzacja) jest standaryzowana przez CEN/CENELEC JTC 24 (Wspólny Komitet Techniczny odpowiedzialny za opracowanie zharmonizowanych standardów DPP). Projekty standardów (FprEN 18216–18223) obejmują prawa dostępu, integralność danych i weryfikację tożsamości.
Konsument skanujący kod QR zobaczy ustandaryzowane parametry środowiskowe i wskazówki dotyczące utylizacji. Nie zobaczy listy Twoich dostawców.
Co MŚP mogą zrobić już teraz
Zamiast czekać na termin compliance w kolejnym akcie delegowanym, MŚP mogą podjąć niskokosztowe kroki przygotowawcze:
- Audyt danych produktowych — sprawdź, jakie informacje już posiadasz (materiały, pochodzenie, waga, certyfikaty) i gdzie są luki.
- Mapowanie łańcucha dostaw — udokumentuj kluczowych dostawców i dane, które mogą (lub nie mogą) dostarczyć.
- Ocena dostawców usług DPP — porównaj platformy SaaS pod kątem cen, obsługiwanych kategorii produktów i procesów wprowadzania danych.
- Śledzenie harmonogramu — paszporty bateryjne stają się obowiązkowe w lutym 2027; tekstylia i inne kategorie będą następne, w miarę przyjmowania aktów delegowanych.
Projekt CIRPASS-2 prowadzi otwartą społeczność interesariuszy (dołącz) i publikuje aktualizacje wyników pilotaży i rekomendacji dla MŚP.
Czytaj Dalej
- Omnibus IV i Cyfryzacja: Wpływ na Cyfrowy Paszport Produktu
- Kto może obsługiwać DPP? Ramy prawne dla dostawców usług
- Harmonogram ESPR 2026-2030: Kluczowe Daty dla Paszportu
- Moda i Tekstylia: Jak przygotować kolekcję na ESPR
Oficjalne Źródła
- Witryna projektu CIRPASS-2
- CIRPASS — Badanie kosztów i korzyści DPP dla MŚP (PDF)
- CIRPASS — DPP dla gospodarki o obiegu zamkniętym: Rekomendacje (PDF)
- Rozporządzenie ESPR 2024/1781 — Pełny tekst (EUR-Lex)
- Komisja Europejska — Q&A nt. Inicjatywy Zrównoważonych Produktów
Przygotowujesz produkty do zgodności z DPP? Stwórz ustrukturyzowany rekord produktu w kilka minut, bez własnego zespołu deweloperskiego. Wypróbuj OriginPass bezpłatnie.