DPP a małe firmy: 3 największe bariery MŚP z badań CIRPASS
Jak sektor MŚP poradzi sobie z wdrożeniem DPP? Analizujemy 3 kluczowe bariery zidentyfikowane w badaniach CIRPASS i praktyczne sposoby ich pokonania.
Gdy mowa o Cyfrowym Paszporcie Produktu (DPP), nagłówki skupiają się na dużych korporacjach z dedykowanymi zespołami inżynierów. Tymczasem unijne Rozporządzenie ESPR (Regulation 2024/1781) dotyczy wszystkich podmiotów wprowadzających objęte produkty na rynek UE — w tym dziesiątek tysięcy MŚP.
Szwalnia butikowych ubrań, producent mebli zatrudniający 15 osób, niewielki importer oświetlenia — dla takich firm DPP rodzi konkretne pytania o koszty, możliwości techniczne i obciążenie administracyjne.
Finansowany przez UE projekt CIRPASS (2022–2024) opublikował dedykowany raport — „A study on DPP costs and benefits for SMEs” (pobierz PDF) — identyfikujący konkretne bariery i rolę dostawców usług „DPP-as-a-Service”. Następca projektu, CIRPASS-2 (2024–2027, cirpass2.eu), pilotuje DPP w czterech łańcuchach wartości (tekstylia, elektronika, opony, materiały budowlane) i prowadzi kolejne konsultacje z MŚP. Najnowsza (druga) ankieta na temat rekomendacji dla MŚP ruszyła w kwietniu 2026.
Poniżej analizujemy 3 główne bariery zidentyfikowane w tych badaniach i sposoby, w jakie MŚP mogą im sprostać w praktyce.
1. Luka kompetencji IT: „Nie mamy działu informatycznego”
Najczęściej wskazywana bariera w badaniach CIRPASS to brak kompetencji IT i kapitału na nowe systemy. Mali producenci zakładają, że wdrożenie DPP oznacza zatrudnienie programistów, dzierżawę serwerów w chmurze i budowę własnego kodu integracyjnego.
Co faktycznie wymaga rozporządzenie
ESPR nie wymaga od każdego producenta budowy własnej infrastruktury DPP. Artykuł 10 rozporządzenia definiuje wymogi informacyjne i zasady dostępu dla poszczególnych kategorii produktowych. W praktyce wiele MŚP prawdopodobnie oprze realizację techniczną na ekosystemie dostawców usług DPP — zewnętrznych platformach SaaS, które zarządzają tworzeniem paszportów, hostingiem danych i generowaniem kodów QR — ale jest to ścieżka wdrożeniowa, a nie obowiązek wynikający bezpośrednio z art. 10.
Z perspektywy właściciela MŚP proces przypomina wdrożenie oprogramowania do e-faktur:
- Bez własnego kodu — producent wypełnia predefiniowane pola danych w formularzu przeglądarkowym.
- Stały koszt miesięczny — subskrypcja zamiast jednorazowego wydatku inwestycyjnego.
- Ustandaryzowany wynik — dostawca usługi generuje wymagany nośnik danych (kod QR), hostuje dane paszportu i realizuje zgodność techniczną ze standardami zharmonizowanymi (opracowywanymi przez CEN/CENELEC JTC 24).
Raport CIRPASS wprost wskazuje model „DPP-as-a-Service” jako prawdopodobną ścieżkę adopcji dla MŚP, zaznaczając, że koszt subskrypcyjnej usługi DPP stanowi ułamek tego, co kosztowałoby wytworzenie analogicznych funkcjonalności we własnym zakresie.
2. Luka danych w łańcuchu dostaw: Skąd wziąć dane środowiskowe od dostawców?
Europejski zakład meblarski zaopatrujący się w okucia, płyty czy silniczki przez zewnętrznych hurtowników stoi przed praktycznym wyzwaniem: jak pozyskać dane środowiskowe (ślad węglowy, skład materiałowy, udział recyklingu) od dostawców wyższego szczebla — szczególnie spoza UE — którzy mogą nie mieć obowiązku ani motywacji do ich udostępniania?
Co przewiduje rozporządzenie
ESPR uznaje tę asymetrię. Artykuł 4(3)(j) nakazuje Komisji uwzględniać „potrzebę unikania nieproporcjonalnego obciążenia administracyjnego producentów, w szczególności MŚP” przy ustanawianiu wymogów ekoprojektowania.
Artykuł 4(8) stanowi podstawę prawną do stosowania danych wtórnych (secondary data) — uśrednionych zbiorów referencyjnych z uznanych baz danych — gdy dane pierwotne nie są dostępne lub niemożliwe do pozyskania na rozsądnych zasadach. Szczegóły dopuszczalnych źródeł danych wtórnych zostaną określone w sektorowych aktach delegowanych, które dla większości kategorii produktów są wciąż w przygotowaniu.
W praktyce oznacza to:
- MŚP nie będą musiały przeprowadzać analiz cyklu życia dla każdego komponentu od pierwszego dnia.
- Bazy referencyjne (np. te utrzymywane przez JRC na potrzeby metodologii Product Environmental Footprint) mają dostarczać dopuszczalne wartości zastępcze.
- Akty delegowane dla poszczególnych kategorii produktów wyznaczą dokładną granicę między obowiązkowymi danymi pierwotnymi a dopuszczalnymi danymi wtórnymi.
To istotnie zmniejsza presję na małe firmy, by wyciągać certyfikaty środowiskowe od odległych azjatyckich dostawców, którzy mogą nie odpowiadać na zapytania.
3. Ochrona tajemnicy handlowej: Czy konkurencja zobaczy mój łańcuch dostaw?
Powtarzająca się obawa w konsultacjach to ryzyko, że DPP ujawni wrażliwe informacje handlowe — nazwy poddostawców, specjalistyczne składy materiałowe, procesy montażowe — udostępniając je publicznie przez kod QR na produkcie.
Co przewiduje rozporządzenie
ESPR wprost adresuje tę kwestię w artykule 10(1)(h)–(i). Rozporządzenie ustanawia zróżnicowany model dostępu z co najmniej czterema grupami podmiotów:
- Konsumenci i użytkownicy końcowi — widzą tylko informacje dla nich istotne (parametry środowiskowe, naprawialność, instrukcje utylizacji).
- Podmioty gospodarcze w łańcuchu wartości — widzą dane łańcucha dostaw istotne dla ich roli.
- Właściwe organy i organy nadzoru rynku — widzą pełny zestaw danych dotyczących zgodności.
- Naprawiacze, remanufakturerzy, recyklerzy — widzą dane dotyczące wydłużania cyklu życia produktu.
Akty delegowane dla poszczególnych kategorii produktów określą dokładnie, które punkty danych są widoczne dla której grupy. Wrażliwe dane handlowe — tożsamość dostawców, opatentowane receptury, struktury kosztów — podlegają ograniczeniom dostępu zdefiniowanym w art. 10(1)(i), chroniącym tajemnice handlowe i własność intelektualną.
DPP nie jest transparentną, ogólnodostępną bazą danych. Techniczna architektura kontroli dostępu (federacyjne uwierzytelnianie i autoryzacja) jest standaryzowana przez CEN/CENELEC JTC 24 (Wspólny Komitet Techniczny odpowiedzialny za opracowanie zharmonizowanych standardów DPP). Projekty standardów (FprEN 18216–18223) obejmują prawa dostępu, integralność danych i weryfikację tożsamości.
Konsument skanujący kod QR zobaczy ustandaryzowane parametry środowiskowe i wskazówki dotyczące utylizacji. Nie zobaczy listy Twoich dostawców.
Co MŚP mogą zrobić już teraz
Zamiast czekać na termin compliance w kolejnym akcie delegowanym, MŚP mogą podjąć niskokosztowe kroki przygotowawcze:
- Audyt danych produktowych — sprawdź, jakie informacje już posiadasz (materiały, pochodzenie, waga, certyfikaty) i gdzie są luki.
- Mapowanie łańcucha dostaw — udokumentuj kluczowych dostawców i dane, które mogą (lub nie mogą) dostarczyć.
- Ocena dostawców usług DPP — porównaj platformy SaaS pod kątem cen, obsługiwanych kategorii produktów i procesów wprowadzania danych.
- Śledzenie harmonogramu — paszporty bateryjne stają się obowiązkowe w lutym 2027; tekstylia i inne kategorie będą następne, w miarę przyjmowania aktów delegowanych.
Projekt CIRPASS-2 prowadzi otwartą społeczność interesariuszy (dołącz) i publikuje aktualizacje wyników pilotaży i rekomendacji dla MŚP.
Czytaj Dalej
- Omnibus IV i Cyfryzacja: Wpływ na Cyfrowy Paszport Produktu
- Kto może obsługiwać DPP? Ramy prawne dla dostawców usług
- Harmonogram ESPR 2026-2030: Kluczowe Daty dla Paszportu
- Moda i Tekstylia: Jak przygotować kolekcję na ESPR
Oficjalne Źródła
- Witryna projektu CIRPASS-2
- CIRPASS — Badanie kosztów i korzyści DPP dla MŚP (PDF)
- CIRPASS — DPP dla gospodarki o obiegu zamkniętym: Rekomendacje (PDF)
- Rozporządzenie ESPR 2024/1781 — Pełny tekst (EUR-Lex)
- Komisja Europejska — Q&A nt. Inicjatywy Zrównoważonych Produktów
Przygotowujesz produkty do zgodności z DPP? Stwórz ustrukturyzowany rekord produktu w kilka minut, bez własnego zespołu deweloperskiego. Wypróbuj OriginPass bezpłatnie.